Van de Girl Boss-beweging van de jaren 2010, die werd gekenmerkt door het gebruik van hulpmiddelen door vrouwelijke individuen die sociaal als mannelijk waren geconstrueerd, zoals het dragen van pakken en het aannemen van een strenge houding om succesvol te lijken, tot het gebruik in 2023 van elementen van vrouwelijkheid, zoals de kleur roze en strikken die willen aantonen dat vrouwelijk zijn niet inferieur is, is er een duidelijke verschuiving geweest in hoe vrouwelijkheid wordt ingezet. Films zoals Barbie en Priscilla laten zien hoe percepties over vrouwelijkheid zijn veranderd; vrouwen beginnen zich te verbinden met de clichés die als vrouwelijk worden gezien en beschouwen die als middelen voor empowerment en verzet tegen misogynie. Verschillende bewegingen op sociale media hebben dit weerspiegeld, zoals de coquette-stijl, die gevoelens van liefde en nostalgie centraal stelt, vrouwelijkheid romantiseert en probeert je een gevoel van veiligheid en kracht te geven.
Aan de andere kant zijn er de afgelopen maanden verschillende trends en tendensen op sociale media gegroeid die seksistische stereotypen versterken, vooral in de Verenigde Staten (VS). Met uitspraken als “stay-at-home girlfriend”, “I submit and serve my husband” en “it is a blessing to be his helper” is de inhoud op de For You-pagina van TikTok de afgelopen jaren geëvolueerd. Deze nieuwe, Amerikaans geclassificeerde beweging promoot een terugkeer naar de levensstijl van vrouwen in de jaren 50 of 60 en wordt ondersteund door vrouwen die de rollen van vrouwen van decennia geleden willen reproduceren.
Het is fascinerend hoe deze zogenoemde levensstijl alle bovengenoemde feministische bewegingen verwerpt met het simpele argument dat “het niet is wat vrouwen zouden moeten doen”, en alle vrouwen bekritiseert die hen niet volgen. Het lijkt duidelijk dat er een verschuiving heeft plaatsgevonden. De hercentrering van vrouwelijkheid wordt gebruikt door twee tegengestelde groepen: feministen die zich veilig willen voelen en de capaciteit willen hebben om alles te doen wat zij zich voorstellen, en leden van deze nieuwe terug-naar-traditiebeweging die vrouwelijkheid zien als een weg terug naar de onderdanige levensstijl van de jaren 50. Dus wat is precies de tradwife-beweging, en hoe herdefiniëren traditionele-vrouw-influencers “vrouwelijkheid” om een levensstijl te promoten die minder lijkt op een persoonlijke keuze en meer op een terugkeer naar gendernormen uit de jaren 50?
Historische ontwikkeling van genderrollen
Feministen hebben hun argumenten over huishoudelijk werk gebaseerd op ofwel een gendergebonden arbeidsverdeling, ofwel op een opgelegd sociaal contract, waarbij zij de sociaal geconstrueerde genderrollen door de geschiedenis heen benadrukken. John Stuart Mill merkte in 1879 al op dat de ondergeschiktheid van het ene geslacht aan het andere “het principe was dat sociale relaties reguleerde”. Hij bekritiseerde dit omdat het volgens hem de menselijke vooruitgang vertraagt. De ondergeschiktheid waar Mill naar verwijst, is die van vrouwen aan mannen. Zoals bij bijna alle sociaal geconstrueerde ideeën, werd dit ondersteund met historische en vooral zogenaamd natuurlijke redenen. De repressieve macht van mannen over vrouwen is echter voornamelijk kunstmatig. Historisch gezien zijn vrouwen gepositioneerd als het tegenovergestelde, het inferieure zelf ten opzichte van mannen, zoals blijkt uit mythen zoals de schepping van Eva uit Adams rib, zoals uitgelegd in de Bijbel. Beauvoir analyseerde eveneens het natuurlijke argument van de ondergeschiktheid van vrouwen. Zij verwees naar bovengenoemde mythen en stelde dat “de mensheid mannelijk is, en de man de vrouw niet definieert in zichzelf, maar in relatie tot hem”. Haar focus op de rol van vrouwen in de samenleving impliceerde dat die rol een sociaal opgelegde constructie is, omdat vrouwen zichzelf als het tegenovergestelde van mannen moeten zien. Na het onderzoeken van de sociale toewijzing van taken aan mannen en vrouwen concludeerde zij dat dit het duidelijkst zichtbaar is binnen het huishouden.
“De man heeft slechts een middelmatige interesse in zijn huiselijke omgeving omdat hij toegang heeft tot het gehele universum en zich kan bevestigen in zijn projecten. De vrouw daarentegen zit opgesloten in de echtelijke gemeenschap: zij moet deze gevangenis omvormen tot een koninkrijk,” zei Beauvoir. Dit argument wordt gebruikt om uit te leggen waarom mannen buitenshuis leven terwijl vrouwen gedwongen worden thuis te blijven. Dit betekent niet dat vrouwen het bijzonder leuk vinden om huisvrouw te zijn. Zij moeten beloningen vinden in huishoudelijke taken die zij elders niet kunnen vinden; men kan zeggen dat zij gedwongen worden ervan te genieten. Mill werpt ook licht op de oplegging van het sociaal contract binnen het huwelijk. Hij merkte op dat mannen niet verplicht waren hun geschiktheid te bewijzen om echtgenoot te zijn of zelfs maar te beloven hun vrouw te dienen. Ondertussen zijn vrouwen “gebonden dienaren” van hun echtgenoten, wat betekent dat zij het beste huishouden voor hen moeten creëren. Zij zorgt voor de kinderen en onderdrukt haar gevoelens om in zijn behoeften te voorzien. Als zij andere taken uitvoert buiten deze genoemde, wordt zij in de samenleving als slecht beschouwd. Het is ondenkbaar dat een vrouw een baan heeft, omdat het volgen van het sociaal contract de taak van de man is. Dit is ook verbonden met de gendergebonden arbeidsverdeling.
De traditionele arbeidsverdeling die auteurs zoals Mill uitleggen, houdt in dat de man inkomen naar het huishouden brengt terwijl de vrouw zich bezighoudt met huishoudelijke zaken. Zoals eerder vermeld, zorgt zij voor de behoeften en smaken van haar echtgenoot, terwijl hij buitenshuis moet werken om geld te verdienen. Mill verwees naar Sint Paulus die zei: “vrouwen, wees uw man onderdanig” (Efeziërs 5:22-24). Bovendien veroorzaakt de arbeidsverdeling, zoals uitgelegd door Federici, individuele ongelijkheden. Silvia Federici legde uit dat mannen betaald worden voor hun werk, terwijl vrouwen onbetaald blijven en onderworpen zijn aan de machtsuitoefening van hun partner. De genderverdeling is de enige “geïnstitutionaliseerde arbeidsverdeling”. Deze wordt verondersteld te zijn geïnstitutionaliseerd door het huwelijk. Daarnaast veronderstelt de arbeidsverdeling een onderscheid van taken op basis van geslacht. De man werkt om kapitaal te creëren, terwijl de vrouw ondersteuning biedt via een schoon huishouden en haar aandacht voor de mannelijke arbeider.
Verschillende feministische denkers probeerden een oplossing te bieden voor wat zij als de onderdrukking van vrouwen in het huishoudelijk werk hadden aangetoond. Beauvoir richtte zich op de Industriële Revolutie in de VS om uit te leggen dat vrouwen kunnen doen wat traditioneel als mannenwerk werd gezien. Zij deed een beroep op de “groei van bewustzijn” dat vrouwen gelijk zijn aan mannen. Vrouwen hebben al meerdere keren aangetoond dat zij gelijk zijn aan mannen, en men gaat ervan uit dat zij dat opnieuw kunnen doen. Bovendien riep Beauvoir alle vrouwen op te begrijpen dat zij hun “eigen bewustzijn” hebben om te leven in de wereld die zij kiezen, zonder zichzelf te onderwerpen aan de armen van de man.
Auteurs zoals Federici gaven hun mening in de jaren 70, toen vrouwen al twee banen hadden: de huishoudelijke en de economische. Federici wees er echter op dat huishoudelijk werk niet als werk wordt beschouwd omdat het geen loon oplevert. Bovendien legde zij uit dat, zelfs wanneer vrouwen een tweede baan hebben, dit “een verlengstuk is van de toestand van de huisvrouw”, en zij noemde de meest voorkomende vrouwenberoepen: verpleegkundigen, dienstmeisjes en secretaresses. Deze associatie wordt gemaakt omdat alles in lijn ligt met de zogenaamd natuurlijke zorgende aard van vrouwen. Het lijkt er dus op dat mannen het moeilijk vinden om voor hun huis te zorgen, omdat zij geloven dat dit een taak is die het best aan zorggerichte vrouwen kan worden overgelaten. Federici eiste op haar beurt loon voor huishoudelijk werk, dat meer omvat dan alleen schoonmaken; het betekent dat vrouwen na hun werk hun tijd besteden aan de zorg voor de kinderen en de echtgenoot. Federici stelde dat “het gezin in wezen de institutionalisering van onbetaalde arbeid is”. Aangezien het werk van vrouwen cruciaal is voor de zorg voor huidige en toekomstige arbeiders, zou de overheid hen op zijn minst moeten betalen voor hun werk. Het uiteindelijke doel is vrouwen financiële onafhankelijkheid van mannen te geven.
Kortom, dit zijn de twee manieren waarop feministische auteurs het probleem van onderdrukking via de oplegging van huishoudelijk werk aan vrouwen proberen op te lossen: door het bereiken van het bewustzijn dat zij gelijk zijn aan mannen en door loon voor dit huishoudelijke werk. In deze visie is huishoudelijk werk geen natuurlijke plicht, maar een sociale oplegging, afgedwongen door de arbeidsverdeling en gelegitimeerd door het sociaal contract.
Misogynie, religie en huwelijk
De antifeministische beweging in Amerika groeide tijdens de 19e en 20e eeuw. Deze beweging verzette zich tegen vrouwenkiesrecht, onderwijs voor vrouwen en andere vrouwenrechten. Susan Marshall benadrukte dat leiders van de antisuffragisten vaak deel uitmaakten van middenklassegemeenschappen. De beweging werd vooral populair in de oostelijke staten, niet alleen onder de religieuze bevolking maar ook onder vrouwen uit hogere klassen die niet gewend waren een baan te hebben en vreesden dat het toekennen van deze rechten hun sociale positie zou aantasten. De antifeministen waren bang het vrouwelijke privilege te verliezen om uitsluitend in hun geliefde huishoudelijke taken te werken; zij beschouwden het huis als het koninkrijk van de vrouw. Een ander argument was dat, als zij het recht zouden krijgen om deel te nemen aan de politieke en sociale sfeer, zij niet de tijd en energie zouden hebben voor openbaar werk omdat zij al huishoudelijke taken en een echtgenoot hadden om voor te zorgen. Feministen werden door de antisuffragisten “halve vrouwen” genoemd, omdat zij ten onrechte probeerden zichzelf te leren kennen door “mannelijke” taken na te streven in plaats van te leren hoe zij een vrouw voor mannen moesten zijn.
Bovendien werden deze antifeministische groepen in verband gebracht met rechtse partijen, vooral Republikeinen, die een traditioneel gezinsmodel bepleiten waarin vrouwen thuisblijven om de huishoudelijke taken te verrichten. Zoals Marshall opmerkte, verwierven antisuffragisten waarschijnlijk politieke populariteit met daden van zelfverklaard patriottisme. Politieke en religieuze betrokkenheid waren de belangrijkste determinanten van antifeministische houdingen. Religieuze geschriften, zoals de Bijbel, hebben uiteengezet hoe genderrollen moeten worden toegepast, en de vrouwen die deel uitmaakten van deze beweging volgden deze voorschriften. Een voorbeeld van hoe vrouwen zich zouden moeten gedragen, wordt uitgedrukt in Spreuken 31, dat niet alleen uitlegt hoe de perfecte vrouw zich moet gedragen (Spreuken 31:12-31), maar ook de rol van de man beschrijft (Spreuken 31:23).
The Women’s Protest, het officiële tijdschrift van de National Association Opposed to Woman Suffrage of the United States of America, was een van de belangrijkste antisuffragistische en antifeministische voorbeelden van de 20e eeuw, waarin de ideeën van niet-suffragisten werden weerspiegeld. Dit tijdschrift toont de verschillende redenen waarom zij zich verzetten tegen vrouwenkiesrecht. Met politieke standpunten die betoogden dat kiesrecht “geen kwestie van recht of rechtvaardigheid is”, probeerden de antisuffragisten aan te tonen dat stemmen niet noodzakelijk was. Bovendien beschouwden zij het huis en huishoudelijke aangelegenheden als de plaats van de vrouw.
De antifeministische beweging in de VS begon als een manier om vrouwenkiesrecht te voorkomen, ter verdediging van de zogenaamd natuurlijke oplegging van genderrollen. Deze beweging is de laatste jaren geëvolueerd. Phyllis Schlafly is een van de bekendste Amerikaanse antifeministen. Deze conservatieve activiste leidde in de jaren 70 de STOP ERA-campagne tegen de ratificatie van het Equal Rights Amendment (ERA). De STOP ERA-campagne stelde dat dit amendement sociale bescherming en de verantwoordelijkheid van de echtgenoot om zijn vrouw te onderhouden zou beëindigen, en zo de mannelijke autoriteit zou ondermijnen die volgens hen de basis vormt van een “goed functionerend gezin”. Zij voerden aan dat sociale zekerheid noodzakelijk was voor vrouwen die geen deel uitmaakten van de betaalde arbeidsmarkt; zij werkten immers door voor kinderen, echtgenoten en het huis te zorgen. Zij beweerden dat “werkende vrouwen geen ERA nodig hebben” omdat zij vanuit huis werken, en dat ERA hun sociale zekerheidsuitkeringen zou beëindigen.
Verschillende boeken zijn geschreven in lijn met antifeministische ideeën. “The Fascinating Womanhood” is daar één van. Geschreven door Helen Andelin in 1963, geeft het praktische adviezen over hoe het huishouden te runnen en een gelukkig huwelijk te hebben. Men kan stellen dat dit boek een verdediging is van de positie van de vrouw binnen het huwelijk, als degene die geluk moet vinden in het dienen van de man. De dochter van de auteur, Dixie Andelin Forsyth, verklaarde tegenover “Stylist Magazine” dat de groei van de antifeministische beweging toeneemt omdat vrouwen wereldwijd genoeg hebben van het feminisme.
Tegenwoordig tonen verschillende studies een correlatie aan tussen aanhangers van Donald Trump en zijn antifeministische overtuigingen, wat politieke legitimiteit aan de beweging geeft. Deze nieuwe antifeministische beweging blijft huishoudelijk werk verdedigen, niet alleen op basis van natuurlijke argumenten, maar ook omdat vrouwen te maken hebben gehad met loon- en behandelingsongelijkheid op de arbeidsmarkt. De nieuwe antifeministen beweren dat huishoudelijk werk hen heeft gered van de angstaanjagende buitenwereld. Zij zien huishoudelijk werk als de enige manier waarop vrouwen zich gewaardeerd kunnen voelen door hun geliefden. Deze antifeministen zijn ook tegen andere vrouwenrechten, zoals abortus, en verdedigen nog steeds verschillende religieuze en conservatieve overtuigingen. Marshall benadrukt verder de toename van religieus nationalisme en de verdediging van patriarchale normen in verschillende landen wereldwijd, met name in de VS. Deze antifeministische beweging heeft zich ontwikkeld in nieuwe sociale-mediabewegingen, zoals de tradwives of homemakers, zoals zij zichzelf graag noemen.
De tradwives
De tradwife is een “heropgepoetste trend” die recent aan populariteit heeft gewonnen. Een tradwife is een vrouw die geen baan buitenshuis heeft; zij zorgt voor haar echtgenoot en kinderen, deelt haar levensstijl en geeft tips op sociale media. Sommige online kranten definiëren het als een beweging van witte midden- en hogereklassevrouwen die vooral in de VS en het VK populair is geworden. Zij presenteren en geven vrouwen tips om een “fantastische echtgenote” te zijn via deze kanalen.
Op het Instagramaccount Tradwives Club (@tradwivesclub) staan verschillende uitspraken. Dit account geeft een overzicht van de gewoonten die vrouwen zouden moeten hebben om huisvrouw te zijn, waaronder clichés als koken, er altijd goed uitzien en zacht spreken. Het is relevant dat zij stellen dat “wife life is better than girl bossing.” Men kan zeggen dat girlbossing geen trend meer is en dat de nieuwe sociale trends vrouwelijkheid willen omarmen. De tradwife-beweging heeft het “beste advies” om de perfecte echtgenote te worden. @tradwivesclub maakte een lijst met acht punten over “hoe je vrouwelijkheid kunt omarmen in 2023” om hun geliefde en gewenste levensstijl, geïnspireerd door de jaren 50, te bereiken. Bovendien verdedigen zij de traditionele rollen van echtgenoot en echtgenote, waarbij zij stellen dat de vrouw “de grootste fan van (haar) echtgenoot” moet zijn en blij moet zijn met zijn positieve opmerkingen over haar huishoudelijk werk: “I love coming home – husband to the wife.”
Op het TikTok-account van de Amerikaanse Estee Williams, waar zij meer dan 198,1k volgers heeft, legt zij haar dagelijks leven als traditionele echtgenote uit. Zij geeft verschillende adviezen voor een succesvol huwelijk en verdedigt traditionele waarden. In een van haar vastgepinde TikToks legt zij uit hoe je een traditionele echtgenote wordt: “Omarm ultra-traditionele genderrollen binnen je huwelijk. Date om te trouwen. Leer koken, schoonmaken en gasten ontvangen. Onderhoud je uiterlijk.” Dit alles met als einddoel een succesvol huwelijk, waarin de vrouw huisvrouw is en de man kostwinner. Bovendien geeft deze traditionele levensstijl-influencer haar volgers advies zoals: “onderwerp je aan je echtgenoot, steun hem en geloof in ‘in voor- en tegenspoed, geen echtscheiding’.”
Tot slot is Alena Kate Pettitt een andere bekende Amerikaanse traditionele-echtgenote-influencer. Niet alleen op haar YouTube-kanaal, maar ook op de website “The Darling Academy” deelt zij ideeën en adviezen om “de liefde voor het huis en de rol van de vrouw daarin te omarmen.” Op deze website vind je aanbevelingen van boeken en artikelen over etiquette, hoe je een langzaam leven kunt leiden en de missie van vrouwen om het huis om te vormen tot een mooie leefruimte.
Zoals blijkt uit de bovenstaande voorbeelden, promoot deze traditionele sociale-mediatrend een terugkeer naar de levensstijl van de jaren 50, toen vrouwen huisvrouwen waren en mannen kostwinners. Uit hun uitspraken kan worden afgeleid dat deze vrouwen geen wens uiten om buitenshuis te werken of gendergelijkheid na te streven, vanwege hun ultra-traditionele genderrollen. Bovendien valt op dat al deze influencers religieuze overtuigingen uitdragen die, via lessen uit de Bijbel, gericht zijn op het vervullen van de rol die God hun heeft gegeven om te dienen.
Roze is niet het probleem
Vrouwelijkheid is opnieuw een strijdtoneel geworden. Maar de vraag is niet langer of vrouwen roze kunnen dragen, brood kunnen bakken of huiselijkheid kunnen romantiseren; de vraag is wie er baat bij heeft wanneer die keuzes worden voorgesteld als lotsbestemming in plaats van verlangen. De tradwife-beweging hult zich in strikken, bijbelverzen en zachtheid, maar onder de zorgvuldig gecureerde esthetiek ligt een bekend script: vrouwen als onbetaalde arbeidskrachten en morele bewakers voor het comfort van mannen. Dit is een regressie die zorgvuldig opnieuw is verpakt voor het algoritme.
Feminisme heeft zich nooit verzet tegen huishoudelijk werk, moederschap of liefde; het heeft zich verzet tegen dwang vermomd als deugd. Wanneer tradwife-influencers onderwerping framen als empowerment en economische afhankelijkheid als vrijheid, wissen zij decennia van feministische strijd uit die er juist voor heeft gezorgd dat vrouwelijkheid een keuze kon zijn in plaats van een veroordeling.
Zoals zelfs mainstream modeplatforms zoals Vogue hebben opgemerkt, is er een duidelijke verschuiving zichtbaar in de hernieuwde fascinatie voor de esthetiek en waarden van de jaren 50 en 60, en zoals het beroemde tijdschrift zegt: “Het is eng.” Sommigen omarmen deze terugkeer naar vintage vrouwelijkheid als een vorm van empowerment en zelfexpressie, terwijl anderen het gebruiken om onderwerping en rigide genderrollen te versterken. Maar gaan we werkelijk vooruit, of bewegen we ons achteruit als een oude krab?
Foto door ArtsyBee via https://pixabay.com/illustrations/retro-housewife-family-greeting-1321068/
