Gastvrijheid, ontspanning en een luxe ervaring. Die drie woorden hoor ik altijd terug bij iedereen die ik ken als ze hun ervaring met Turkish Airlines beschrijven. En toch heb ik zelf nog nooit met een van hun vliegtuigen gevlogen. Ik heb wel in Turkije gewoond, meer specifiek in Istanbul, en de uitdrukking “waar de wereld samenkomt” is voor mij echt een begrip geworden. De stad, gelegen tussen twee continenten, belichaamt dit idee. In deze context fungeert Turkish Airlines als een instrument van nationale invloed, dat burgers van over de hele wereld met elkaar verbindt.
Geschiedenis van Turkish Airlines – De vlag hijsen
De luchtvaartmaatschappij werd opgericht in 1933. Toen de Staatsluchtvaartmaatschappij begon met slechts vijf vliegtuigen die enkele binnenlandse routes bedienden, stond ze onder leiding van Fesan Evrensev, de eerste piloot van Turkije, en het team bestond uit slechts 30 medewerkers. In 1947 maakte Turkish Airlines zijn eerste internationale vlucht, van Istanbul naar Athene, en in de jaren 50 begon een periode van snelle expansie. Caïro, Beiroet, Nicosia… de vloot groeide in één decennium met 33 vliegtuigen.
In de jaren zestig en zeventig wilde Turkije zijn internationale betrekkingen diversifiëren. Als gevolg daarvan werd de luchtvaartmaatschappij uitgebreid naar Oost-Europa en de Sovjet-Unie, waardoor routes naar Belgrado, Sofia en Boedapest werden geopend. Op vergelijkbare wijze beïnvloedde arbeidsmigratie naar West-Europe de focus van de luchtvaartmaatschappij op routes naar West-Duitsland en andere Europese landen.
Tijdens de jaren tachtig, onder Turgut Özal, voormalig premier en president van Turkije, positioneerde Turkish Airlines zich als een belangrijk instrument van het buitenlands beleid. De uitbreiding van nieuwe routes naar Azië, het Midden-Oosten en uiteindelijk naar de pas onafhankelijke Centraal-Aziatische republieken versterkte de rol van Turkije als brug tussen de regio’s.
Zelfs na de gedeeltelijke privatisering in de jaren negentig en tweeduizend behield de Turkse overheid een aanzienlijke invloed op het bedrijf. Onder de AKP (Adalet ve Kalkınma Partisi, de politieke partij van Recep Tayyip Erdogan) weerspiegelde de expansie van de luchtvaartmaatschappij naar Azië en Afrika het buitenlandbeleid van Turkije. Deze groei vond voornamelijk plaats sinds 2003, toen de Turkse regering begon met het openen van ambassades in Afrikaanse landen en het ondersteunen van initiatieven uit de particuliere sector, waarbij de luchtvaartmaatschappij als verbindingsinstrument werd ingezet.
Bovendien draagt de groei van Istanbul als centrum voor de luchtvaart bij aan het versterken van het imago van het land als verbinder tussen continenten. In die zin vormt de bouw van de luchthaven van Istanbul het hoogtepunt van de mondiale strategie van het land. De luchthaven werd officieel geopend op 29 oktober 2018. De luchthaven, die werd gebouwd ter gelegenheid van de verjaardag van de oprichting van de Turkse Republiek, was ontworpen om de Atatürk-luchthaven te vervangen en Istanbul te transformeren tot een belangrijk wereldwijd luchtvaartknooppunt. Tegenwoordig verwerkt het vliegveld gemiddeld meer dan 1.500 vluchten per dag.
Luchtvaartmaatschappijen als instrumenten van soft power
Gedefinieerd door Joseph S. Nye verwijst soft power naar het vermogen van een land om de voorkeuren van anderen te beïnvloeden door aantrekkingskracht in plaats van dwang. Dit betekent dat cultuur, waarden en beleid de belangrijkste instrumenten zijn geworden om andere actoren op een subtiele manier aan te trekken in plaats van te dwingen.
Luchtvaartmaatschappijen passen verrassend goed binnen dit kader. Wetenschappers zoals Selçuk stellen dat nationale luchtvaartmaatschappijen de vliegende symbolen van de staat zijn en dat elke vlucht een miniatuur diplomatieke missie is geworden. Van het ontwerp van de cabine tot de maaltijden die aan boord worden geserveerd, maken passagiers kennis met de cultuur en identiteit die de luchtvaartmaatschappij vertegenwoordigt.
Bovendien, zoals Willson het voorstelde, moet een staat verschillende vormen van macht combineren in plaats van een strikte scheiding tussen zachte en harde macht, om tegenwoordig invloedrijk te zijn. In die zin kunnen luchtvaartmaatschappijen ook deel uitmaken van een grotere strategie waarbij aantrekkingskracht, economische belangen en geopolitieke overwegingen samenkomen.
Met vluchten naar meer dan 130 landen en meer dan 350 bestemmingen kan Turkish Airlines worden beschouwd als een wereldwijde brug. Bovendien is een van de meest opvallende voorbeelden van haar betrokkenheid bij humanitaire hulp Somalië. In augustus 2011 werd het land geteisterd door een hongersnood, waarbij miljoenen mensen dreigden te verhongeren. Mogadishu was in die tijd grotendeels geïsoleerd van het internationale verkeer vanwege conflicten en instabiliteit. Als reactie daarop werd Turkish Airlines een van de eerste grote internationale luchtvaartmaatschappijen die de reguliere vluchten hervatte. Daarnaast vervoerde het humanitaire hulp, waaronder voedsel, medische benodigdheden en essentiële goederen, vaak in samenwerking met Turkse overheidsinstanties en internationale hulporganisaties.
Verder speelde Turkish Airlines luchtvaartmaatschappij een belangrijke rol in de grootschalige Russische invasie van Oekraïne. Toen de agressie in 2022 begon, strandden veel Turkse burgers in Oekraïne. De luchtvaartmaatschappij organiseerde daarom een evacuatievlucht van Oekraïne naar Roemenië. Ook hielp ze bij het vervoer van 130 medewerkers van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) van Rusland naar Istanbul. Bovendien, ondanks de annulering van diverse routes, begonnen er na de Europese verboden op Russische luchtvaartmaatschappijen weer vluchten aan te komen naar belangrijke Russische bestemmingen zoals Moskou en Sint-Petersburg. Hierdoor werd Istanbul de belangrijkste doorreisbestemming voor Russen die van en naar Europa reisden.
Instappen
Turkish Airlines heeft zijn reputatie opgebouwd door lange reizen om te toveren tot een ervaring die wordt omschreven door Forbes Magazine als comfort, aandacht voor detail en een gevoel van luxe dat boven de standaard luchtvaartservice uitstijgt. De luchtvaartmaatschappij wordt regelmatig gerekend tot de beste luchtvaartmaatschappijen van Europa en wordt erkend door de Guinness Wereldrecords voor het bedienen van de meeste landen wereldwijd. De maaltijden worden door passagiers omschreven als een culinaire beleving. Ze zijn geïnspireerd op mezze-gerechten en worden vergezeld door traditionele Turkse koffie. Ook voor een lange tussenstop in Istanbul heeft de luchtvaartmaatschappij een tussenstopprogramma, waaronder rondleidingen door de stad.
Dus, de volgende keer dat u in een vliegtuig stapt, en als u het geluk hebt om met Turkish Airlines naar Istanbul te vliegen, zult u zich wellicht realiseren dat de reis niet alleen om afstand draait, maar ook om verbindingen en buitenlands beleid.
Foto door mehmetkali via https://pixabay.com/photos/thy-istanbul-taxi-airport-aircraft-5313124/
